Skróty klawiszowe:

Historia

Strona główna » O Gminie » Historia

Od najdawniejszych czasów, nad rozległą, bagienną pradoliną rzeczki Białki występowało osadnictwo ludzkie. Bagna stanowiły niezawodną ochronę na wypadek niespodziewanej napaści. Tę też właściwość terenu wykorzystał w czasie walk o tron krakowski książę Konrad Mazowiecki, wznosząc około 1246 roku gród obronny, obok istniejącego już od dawna osiedla. Gród ten został "zbudowany na kopcu wysokim, o prostopadłych prawie ścianach, lecz niezbyt rozległy". 

Ponieważ biskupem krakowskim był osadzony przez czesko-niemiecką załogę Jan Muskata (przeciwnik koncepcji zjednoczeniowej), w 1304 roku Lelów - miasto biskupie - został zdobyty przez wojska Władysława Łokietka. Odtąd zaczynał się dla Lelowa i jego okolic okres szybkiego rozwoju gospodarczego. Wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego, na miejscu starego grodu, zamek obronny i samo miasto otoczone murami odgrywały ważną rolę w ówczesnym systemie obronnym. 

Około 1340 r. nastąpiło oddzielenie się Starego Lelowa, względnie Starego Miasta (dziś Staromieście) od Lelowa, zwanego Nowym Miastem - ulokowanym na obecnym miejscu. W 1341 r. Lelów uzyskuje prawa miejskie. W 1345 r., w czasie wojen Kazimierza Wielkiego z królem Czech Janem Luksemburskim, powracająca z nieudanego oblężenia Krakowa kolumna wojsk czeskich podeszła pod Lelów. Wówczas rycerstwo polskie "dążących ku Lelowowi u wsi Białej doścignąwszy (...) wszystek lud najtęższy i najwaleczniejszy z łatwością rozbiło i pokonano".

Okres rządów Ludwika Węgierskiego (1370-1383) powstrzymał nieco tempo rozwoju miasta. W latach bezkrólewia po Ludwiku tu miał się odbyć zjazd szlachty w 1384r. Pod naciskiem szlachty wielkopolskiej przeniesiono go do Radomska. 

Żywiołowy, bujny wzrost miast polskich w XV w. dotyczył także miasta nad Białą. Rozwinęło się rękodzielnictwo. Lelów stał się jednym z największych ośrodków sukiennictwa. Jego rozwój był tak znaczny, iż publicyści i krajoznawcy XIX wieku określali liczbę jego mieszkańców (zanotowaną w "encyklopedii kieszonkowej" wydanej przez redakcję "Wędrowca") na 40 tys. Była to liczba wyolbrzymiona, lecz utrzymuje się w tradycji miejscowej. 

W XV i XVI w. Lelów wielokrotnie niszczyły pożary. Miasto dźwigało się jednak dzięki opiece i przywilejom królów, zwłaszcza Zygmunta Starego. Od XVI w. stopniowo narastała regresja gospodarcza mieszczaństwa. Spalone doszczętnie w 1638 r., kilkanaście lat później zniszczone przez Szwedów, miasto nigdy już nie wróciło do dawnej świetności. Po częściowej odbudowie, ponownie w 1708 r. Lelów został doszczętnie zniszczony, zburzono mury miejskie. 

Przemiany społeczne następujące stopniowo w drugiej połowie XVIII w. nie zaznaczyły się tu wyraźniej. Mieszczaństwo małych miasteczek nie mogło osiągnąć wielkich korzyści z uchwalonego przez Wielki Sejm i potwierdzonego w Konstytucji 3 Maja prawa o miastach. Niepomyślny dla miasta był także przejściowy zabór pruski (1793-1806). 

W XIX w. uległy rozbiórce resztki murów i budynków, miasteczko wegetowało - rządy carskie nie stwarzały możliwości rozwoju małych miasteczek. Element małomiasteczkowy był przecież w głównej masie przesiąknięty dążeniami narodowo-wyzwoleńczymi. W 1863 roku na polach niedaleko Mełchowa rozegrała się potyczka oddziału Zygmunta Chmieleńskiego z pułkiem rosyjskim. 

Poczynając od roku 1864 następowała intensyfikacja gospodarki rolnej, przede wszystkim obszarniczej. Właściciele ziemscy w okolicy budowali gorzelnie, młyny, tartaki. W Lelowie cały wysiłek społeczeństwa koncentrował się na odbudowie zniszczeń i uzyskanie odrębnej parafii, gdyż w wyniku klęsk i zniszczeń kościołem parafialnym stał się kościół w Staromieściu. Parafia w Lelowie odnowiona została w 1899 roku. 

I wojna światowa ominęła Lelów, okres międzywojenny nie stworzył jednak warunków sprzyjających rozbudowie miasteczka. W czasie II wojny światowej przez Lelów przetoczył się front. W czasie działań wojennych 3-4 września 1939 r. spłonęła większość domów. Lata okupacji i działania wojenne w styczniu 1945 r. dopełniły dzieła zniszczenia. Spalony i obrabowany przez hitlerowców zabytkowy kościół stracił wiele cennych przedmiotów i dzieł sztuki sakralnej. Odbudowano go po wojnie wielkim wysiłkiem mieszkańców.

Obecnie Lelów powoli się rozwija. Wzniesione zostały budynki użyteczności publicznej: Gminny Dom Kultury, dwa bloki mieszkalne, Urząd Gminy, restauracja GS, Dom Pomocy Społecznej, gimnazjum. Powstał także zalew na rzeczce Wąworznej (dopływ Białki). Aspiracje Lelowa wciąż nie są jednak zaspokojone. Być może w przyszłości stanie się znaczącym ośrodkiem kulturalnym naszego terenu.

.

Walory Gminy
  • Wielokulturowość regionu
  • Dziedzictwo historyczne
  • Malownicze krajobrazy
  • Bogactwo przyrody
  • Strefa aktywności turystycznej
  • Dobry węzeł komunikacyjny
Formularz zapytaniowy

URZĄD GMINY LELÓW
UL. SZCZEKOCIŃSKA 18, 42-235 LELÓW

tel.: +48 34 355 00 21
e-mail: urzad@lelow.pl

  • g9
  • g8
  • g6
  • g7
  • g5
Oficjalny serwis informacyjny Gminy Lelów.
Poleć stronę
Wypełnij formularz kontaktowy
Formularz zapytaniowy
Wypełnij formularz kontaktowy
Facebook
Wersja mobilna